Bańska Szczawnica (Banská Štiavnica)
BAŃSKA SZCZAWNICA (BANSKÁ ŠTIAVNICA) leżąca pośrodku Gór Szczawnickich w Słowacji Środkowej jest miastem wpisanym na Listę światowego dziedzictwa przyrodniczego i kulturowego UNESCO.
Dawne górnicze miasto BAŃSKA SZCZAWNICA (10 900 mieszkańców) dziś ponownie pięknieje, stając się głównym na Słowacji ośrodkiem badań i edukacji w dziedzinie środowiska naturalnego. Miasto ponownie opanowała młodzież, przywracając mu życie. To właśnie uczniowie szkół średnich i studenci szkół wyższych są głównymi organizatorami wrześniowych ”Dni Salamandry”, z atrakcyjnym nocnym alegorycznym pochodem ulicami miasta oraz z innymi ciekawymi imprezami kulturalnymi i artystycznymi. Symbolem i maskotką popularnego przedsięwzięcia jest salamandra plamista, która według legendy wskazała mieszkańcom miasta, gdzie skrywają się olbrzymie skarby w postaci bogatych złóż srebra i złota.
HISTORIA
Wydobycie metali szlachetnych w centralnej części Gór Szczawnickich ma bardzo długą tradycję. W dokumencie z 1156 roku region ten został wspomniany jako „Terra banensium“, to znaczy ziemia górników. Wśród wydobywanych rud przeważają rudy srebra, dlatego też Bańską Szczawnicę nazywano również „srebrnym miastem“.
W XVIII wieku Bańska Szczawnica stała się największym ośrodkiem wydobycia metali szlachetnych w monarchii habsburskiej. W okresie od roku 1790 do roku 1863 szczodra ziemia pod Górami Szczawnickimi wydała 490 ton srebra i 11 ton złota. Stopniowo skupiło się tutaj także szkolnictwo i nauki górnicze. W 1735 roku została tu założona najstarsza w ówczesnych Węgrzech szkoła górnicza, która w 1762 roku awansowała do rangi Akademii Górniczej – pierwszej tego typu szkoły wyższej w Europie. W 1846 roku została połączona z Akademią Leśnictwa, założoną w 1808 roku. Do miasta ponownie powróciła dawna sława i dobrobyt i pod koniec XVIII wieku Bańska Szczawnica była trzecim pod względem wielkości miastem w ówczesnych Węgrzech, licząc 23 tysiące mieszkańców.
Pod koniec XIX wieku rozwój miasta zatrzymał się i górnictwo zaczęło podupadać. Proces ten trwał także przez cały wiek XX. W 2001 roku zamknięto ostatnią kopalnię w Górach Szczawnickich.
ZABYTKI
Zabytki znajdujące się w historycznym centrum miasta wchodzą w skład miejskiego rezerwatu zabytkowego. W miejskim rezerwacie zabytkowym Bańskiej Szczawnicy znajduje się 360 obiektów zabytkowych. Tworzą one wyjątkowy kompleks o ogromnej wartości kulturowej i historycznej, który jest dodatkowo wkomponowany w przepiękny górski krajobraz Gór Szczawnickich.
Główną dominantą centrum miasta jest Zamek Stary leżący na zachód od Placu św. Trójcy. Najstarszym obiektem na Zamku jest dawny kościół farny. Wybudowano go w XIII wieku jako trzynawową romańską bazyliką, wraz z sąsiadującym karnerem. Obecnie Stary Zamek służy jako muzeum. Interesującymi ekspozycjami są, między innymi, fajki i tarcze.
Na przeciwległym wzgórzu stoi od 1571 roku Zamek Nowy, który również służy jako muzeum. Znajduje się w nim ekspozycja dokumentująca walki przeciw Turkom. Rozciąga się stąd piękny widok na miasto.
Na obszarze między Placem św. Trójcy a Placem Ratuszowym jest skoncentrowanych najwięcej zabytków Bańskiej Szczawnicy. Obydwa place oddziela gotycki Kościół św. Katarzyny z końca XV wieku oraz budynek ratusza ze smukłą wieżą zegarową.
Pośrodku Placu św. Trójcy zabudowanego zabytkowymi kamienicami mieszczańskimi i budynkami użyteczności publicznej stoi wspaniała Kolumna pod wezwaniem św. Trójcy. Największym budynkiem stojącym na Placu św. Trójcy jest Dom Hallenbacha, w którym pierwotnie mieścił się Sąd Górniczy a później należał on do Akademii Górniczej i Leśnictwa. Inny rozległy budynek publiczny stoi na ulicy Kammerhofskiej. Chodzi o budynek Komorskiego Dworu (tzw. Kammerhof), który powstał w 1550 roku w wyniku połączenia kilku gotyckich domów. Obecnie jest głównym gmachem Słowackiego Muzeum Górniczego. Najatrakcyjniejszą ekspozycją jest część Muzeum Górniczego znajdująca się w plenerze z możliwością fedrowania w podziemiu.
Nie wolno pominąć kompleksu barokowego bańskoszczawnickiej Kalwarii, którą tworzą 23 obiekty rozmieszczone w pięknej panoramie Gór Szczawnickich.
Leave a Reply
You must be logged in to post a comment.